Optymalizacja podatkowa – co to jest IKE?

Co to jest IKE?
Słowo optymalizacja podatkowa wielu osobom kojarzy się negatywnie. Często mylona jest z działaniami mającymi na celu unikanie płacenia podatków, które są niezgodne z prawem. Tymczasem istnieje wiele sposobów by obniżyć wartość płaconych podatków za pomocą dostępnych rozwiązań. Co zatem rozumiem pod pojęciem optymalizacja podatkowa? To szereg działań i decyzji mających na celu wykorzystywanie istniejących przepisów i mechanizmów w celu obniżenia wysokości płaconych podatków. Dziś opowiem o jednej z takich metod – Indywidualnych Kontach Emerytalnych!

Co to jest Indywidualne Konto Emerytalne?

Zasady funkcjonowania Indywidualnych Kont Emerytalnych (w skrócie IKE) definiuje ustawa z 20 kwietnia 2004 roku o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego. Tematem tych drugich dziś nie będę się zajmował. Skupmy się na IKE. Czym zatem są tego typu konta? Jest to dodatkowa i dobrowolna forma oszczędzania przede wszystkim z myślą o emeryturze. Może funkcjonować w bardzo różnej formie: jako depozyt bankowy, jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych czy jako rachunek maklerski. No dobrze, ale gdzie w takim razie jest ta optymalizacja podatkowa? I tu przechodzimy do najważniejszej cechy tego mechanizmu. Oszczędzanie na IKE umożliwia bowiem uniknięcie (po spełnieniu warunków, o których piszę w dalszej części wpisu) zapłaty podatku od zysków kapitałowych – tzw. podatku Belki, wynoszącego 19% wartości osiągniętych zysków. Jeśli zakładamy lokatę bankową – płacimy podatek Belki, sprzedajemy jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, które wygenerowały nam zysk – płacimy podatek Belki, sprzedajemy z zyskiem akcje – płacimy podatek Belki. IKE pozwala na niepłacenie tego podatku. Cały wygenerowany w ramach tego instrumentu zysk będziemy mogli wypłacić, nie płacąc przy tym podatku.
 

Jakie warunki spełnić by uniknąć podatku od zysków kapitałowych?

Z uwagi, iż IKE ma na celu wspierania oszczędzania na emeryturę to całkowita wypłata środków bez podatku możliwa będzie dopiero po osiągnięciu 60 roku życia. W przypadku gdy ktoś nabędzie prawa emerytalne w wieku 55 lat, konieczne będzie spełnienie jeszcze jednego z podanych warunków by móc wypłacić środki bez podatku:
–  dokonywanie wpłat na IKE co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych albo
– dokonanie wpłaty ponad połowy wartości wszystkich wpłat na IKE nie później niż na 5 lat przed dniem złożenia wniosku o dokonanie wypłaty.
 
A co w sytuacji gdy środki będą nam potrzebne wcześniej? W każdej chwili możemy wypłacić z IKE część lub całość środków. W takiej sytuacji od naszych zysków w momencie wypłaty będzie pobrany podatek Belki jak przy standardowych instrumentach.


Gdzie można założyć IKE i w jakiej formie?

Z uwagi, iż IKE może mieć różne formy to możliwość założenia tego typu produktu oferują różne podmioty:
– otwarte fundusze inwestycyjne i specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte,
– podmioty prowadzące działalność maklerską, a więc domy maklerskie i banki prowadzące działalność maklerską
– zakłady ubezpieczeń na życie,
– banki,
– dobrowolne fundusze emerytalne
 
Tym samym nasz IKE może mieć różne formy z pośród wymienionych:
– rachunek oszczędnościowy,
– rachunek maklerski,
– ubezpieczenie z funduszem kapitałowym,
– fundusze inwestycyjne,
– obligacje skarbowe,
– dobrowolny fundusz emerytalny
To jaki rodzaj rachunku wybierzemy zależy tylko od nas.


Ile środków można wpłacić na IKE?

No właśnie, na nasze IKE możemy wpłacić maksymalnie tyle ile określono w limicie wpłat. Wartość ta dla każdego roku jest ustalana odrębnie i podawana w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Dla zainteresowanych powiem tylko, że ustalony jest on zgodnie ze wspomnianą wcześniej ustawą o IKE i IKZE i nie może przekroczyć trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok, określonego w ustawie budżetowej. W każdym razie limit wpłat na IKE na 2018 rok wynosi 13 329 zł. Co jeśli wpłacimy więcej środków? Podmiot, który prowadzi nasze IKE będzie zobowiązany do zwrotu nam kwoty przewyższającej podany limit.
 


Ile można mieć kont IKE?

Każdy może posiadać w danym momencie tylko jedno konto IKE. Jeśli nasze IKE zamkniemy w trakcie procesu oszczędzania, to nic nie stoi na przeszkodzie byśmy mogli otworzyć je ponownie za jakiś czas. Co ważne, możemy także przenosić nasze środki zgromadzone w ramach IKE pomiędzy podmiotami. Jeśli instytucja, która prowadzi dla nas IKE przestała nam odpowiadać albo osiągane zyski z IKE nie są dla nas zadowalające, możemy przenieść te środki do IKE w innym podmiocie. Możliwa jest jedna darmowa zmiana w okresie 12 miesięcy.  Transfer środków pieniężnych w takiej sytuacji nic nie kosztuje. Opłaty mogą się pojawić, jeśli byśmy chcieli przenieść np. papiery wartościowe. Warto wtedy sprawdzić wysokość opłat w tym zakresie, w umowie zawartej z instytucją, która prowadzi nasze IKE.
 

Czy środki w ramach IKE są dziedziczone?

Tak, środki zgromadzone w ramach IKE są dziedziczone w całości, w dodatku nie ma konieczności uiszczania podatku od spadków i darowizn.
 

Czy środki zgromadzone w ramach IKE są bezpieczne?

Jeśli chodzi o to co się stanie ze środkami zgromadzonymi na IKE w przypadku upadku podmiotu, który nam prowadzi takie konto, to obowiązują tutaj te same zasady co w przypadku otwierania danego rodzaju instrumentu poza IKE. Środki zgromadzone w bankach podlegają ochronie z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego czyli w przypadku banku, w którym otworzyliśmy IKE, BFG wypłaci nam całość zgromadzonych tam środków (włącznie z należnymi zyskami) do kwoty 100 tys. euro. Jeśli IKE mamy w Towarzystwie Funduszy Inwestycyjnych zastosowanie ma Ustawa o funduszach inwestycyjnych, a jeśli w zakładzie ubezpieczeniowym – Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
 
 

Czy rząd może zabrać środki wpłacone w ramach IKE?

To pytanie pojawia się bardzo często. Wiele osób nie chce skorzystać z IKE, ponieważ obawia się, że ich środki będą mogły kiedyś zostać „zabrane” przez Państwo jak miało to miejsce w przypadku OFE. Jednak w tym przypadku sytuacja jest nieco inna. IKE należy do III filaru i jest całkowicie dobrowolne. Nasze środki powierzamy wyspecjalizowanym podmiotom, które prowadzą dla nas IKE – bankom, towarzystwom funduszy inwestycyjnych czy zakładom ubezpieczeniowym. W żadnym momencie nie trafiają na konto ZUS. W każdej chwili możemy wycofać część lub całość wpłaconych środków, więc nawet jeśli rządzący wpadną na pomysł by te środki zawłaszczyć, będziemy mieli czas do wejścia w życie stosownej ustawy by nasze IKE zlikwidować i otrzymać całość zgromadzonych środków, pomniejszonych o podatek Belki, który przecież inwestując w te same instrumenty poza IKE, i tak byśmy musieli zapłacić.
 

Czy opłaca się oszczędzać w ramach IKE?

To podstawowe pytanie, jakie należy sobie zadać wybierając jakikolwiek sposób oszczędzania. Moim zdaniem IKE jest dobrym pomysłem dla osób oszczędzających na dalszą przyszłość i posiadających podstawową poduszkę finansową (równowartość 6-12 miesięcznych kosztów utrzymania). W takiej sytuacji wpłata nawet niewielkich kwot po dłuższym okresie oszczędzania może pozwolić na zbudowanie pokaźnych oszczędności a brak konieczności zapłaty podatku Belki pozwala cieszyć się całością wypracowanych w ramach IKE zysków. O tym jaki rodzaj IKE wybrać każdy musi zdecydować samodzielnie. Nie każdy posiada wiedzę i umiejętności by kupować akcje i obligacje poprzez rachunek maklerski a znowu inne osoby nie będą zadowolone ze stosunkowo niskich zysków na IKE w formie depozytu bankowego. Warto więc samemu przeanalizować dostępne na rynku oferty i wybrać najwłaściwszą dla siebie.
 
A wkrótce opowiem o podobnie brzmiącym instrumencie – Indywidualnym Koncie Zabezpieczenia Emerytalnego, bo choć brzmi podobnie to posiada zupełnie inne cechy, ale też umożliwia optymalizację podatkową 🙂
Jeśli masz jakieś pytania na temat IKE, koniecznie napisz je komentarzu!

Może Ci się także spodobać

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *